Vitalik Buterin vừa công bố kế hoạch nhằm hạn chế tình trạng tập trung hóa block builder trên Ethereum, đồng thời giải quyết vấn đề “toxic MEV” – khi trader lợi dụng thông tin giao dịch chờ xử lý để trục lợi.
Lo ngại quyền lực tập trung vào block builder
Trong bài blog mới nhất, Buterin tập trung vào một điểm nghẽn ít người dùng chú ý: ai quyết định giao dịch nào được đưa vào block trước khi ghi nhận on-chain.
Bản nâng cấp sắp tới của Ethereum có tên “Glamsterdam” sẽ chính thức hóa cơ chế tách biệt proposer-builder (PBS), cho phép validator thuê ngoài việc xây dựng block thông qua thị trường cạnh tranh.
Tuy nhiên, Buterin cảnh báo rằng nếu một số ít builder chiếm ưu thế, họ vẫn có thể:
- Kiểm duyệt giao dịch
- Tối đa hóa lợi nhuận từ người dùng
- Tạo điểm tập trung quyền lực mới trong hệ sinh thái
Đề xuất FOCIL: cơ chế chống kiểm duyệt
Một đề xuất đáng chú ý mang tên FOCIL sẽ đóng vai trò như “lá chắn chống kiểm duyệt”.
Theo thiết kế này:
- Một nhóm nhỏ người tham gia được chọn ngẫu nhiên
- Mỗi người chỉ định các giao dịch bắt buộc phải có trong block tiếp theo
- Nếu block không chứa các giao dịch này, nó sẽ bị từ chối
Cơ chế này nhằm đảm bảo rằng ngay cả khi một builder thù địch kiểm soát thị trường, họ cũng không thể loại bỏ vĩnh viễn một người dùng khỏi mạng lưới.
Giải pháp cho “toxic MEV”
Buterin cũng đề cập đến vấn đề MEV độc hại, khi trader quan sát giao dịch chờ xử lý để thực hiện front-run hoặc “sandwich attack”.
Một giải pháp được đề xuất là mã hóa giao dịch cho đến khi hoàn tất, ngăn chặn việc quan sát trước và trục lợi.
Ngoài ra, ông nhấn mạnh rủi ro ở tầng mạng, nơi giao dịch có thể bị trung gian quan sát trước khi vào block. Các hệ thống định tuyến ẩn danh có thể trở thành tuyến phòng thủ quan trọng.
Tầm nhìn dài hạn: phân tán quá trình xây dựng block
Về lâu dài, Buterin hình dung một mô hình xây dựng block phân tán hơn, trong đó không phải mọi giao dịch đều cần phối hợp toàn cầu chặt chẽ.
Theo ông, nhiều hoạt động trên Ethereum có thể không cần xử lý trong một gói thứ tự duy nhất, mở ra khả năng thiết kế lại hệ thống để giảm các “nút thắt cổ chai” tập trung.
Ethereum đối mặt thách thức phi tập trung ở tầng hạ tầng
Đề xuất của Vitalik cho thấy khi Ethereum mở rộng quy mô, thách thức phi tập trung không còn chỉ nằm ở validator mà chuyển sang hạ tầng quyết định giao dịch nào được ghi nhận on-chain. Nếu các cơ chế như FOCIL và mã hóa giao dịch được triển khai thành công, Ethereum có thể củng cố tính chống kiểm duyệt và giảm rủi ro tập trung trong giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.
