Thị trường tài chính thế giới bước vào trạng thái biến động mạnh sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế bổ sung đối với 8 quốc gia châu Âu, làm dấy lên làn sóng lo ngại mới về chiến tranh thương mại, kéo chứng khoán giảm điểm và khiến đồng USD suy yếu trên diện rộng.
Mỹ đe dọa áp thuế 10%–25% lên 8 nước châu Âu
Theo tuyên bố của ông Trump, Mỹ sẽ áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% từ ngày 1/2, tăng lên 25% từ ngày 1/6 nếu không đạt được thỏa thuận, đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh. Động thái này gắn trực tiếp với yêu cầu Mỹ được phép mua Greenland, lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch.
Nhiều quốc gia EU đã lên tiếng chỉ trích gay gắt, gọi đây là hành vi “tống tiền thương mại”. Pháp thậm chí đề xuất sử dụng các biện pháp trả đũa kinh tế chưa từng áp dụng trước đây.
Chứng khoán giảm, đồng USD suy yếu
Trước thông tin trên, thị trường châu Âu đồng loạt giảm điểm:
- Hợp đồng tương lai EUROSTOXX 50 và DAX cùng giảm 1,1%
- Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 1%
Đồng euro tăng 0,26% lên 1,1628 USD, sau khi chạm mức thấp nhất kể từ tháng 11, do nhà đầu tư bán tháo USD. Đồng yên Nhật và franc Thụy Sĩ – các tài sản trú ẩn – được hưởng lợi. Bitcoin giảm gần 3% xuống 92.602 USD.
Chuyên gia Khoon Goh từ ANZ nhận định thị trường đang định giá rủi ro chính trị gia tăng đối với USD, thay vì chỉ tập trung vào tác động với châu Âu.
Tác động kinh tế và phản ứng chính sách
Theo Capital Economics, mức thuế 10% có thể khiến GDP của Anh và Đức giảm khoảng 0,1%, còn thuế 25% có thể làm giảm 0,2%–0,3% sản lượng.
Trong khi đó, cổ phiếu châu Âu vẫn đang ở gần đỉnh lịch sử; chỉ số DAX và FTSE tăng hơn 3% từ đầu tháng, vượt trội so với S&P 500 của Mỹ. Cổ phiếu quốc phòng châu Âu tăng gần 15% trong tháng, hưởng lợi từ căng thẳng địa chính trị.
Vàng lập đỉnh mới, rủi ro địa chính trị lan rộng
Giữa bối cảnh bất ổn, giá vàng tăng hơn 1% lên kỷ lục 4.689 USD/ounce, nâng mức tăng tháng 1 lên gần 8%, sau khi đã tăng 64% trong năm ngoái. Ngoài căng thẳng với châu Âu, ông Trump còn để ngỏ khả năng can thiệp vào Iran và đe dọa truy tố Chủ tịch Fed Jerome Powell, làm dấy lên lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.
Khảo sát rủi ro toàn cầu của World Economic Forum, công bố trước thềm Davos, cho thấy đối đầu kinh tế giữa các quốc gia đã trở thành mối lo lớn nhất, vượt cả xung đột quân sự.
Kết luận
Lời đe dọa áp thuế mới của Tổng thống Trump đã khuấy đảo thị trường toàn cầu, làm gia tăng bất ổn thương mại và địa chính trị. Dù kinh tế châu Âu hiện vẫn vững và thị trường chứng khoán chưa rơi vào hoảng loạn, giới đầu tư đang ngày càng lo ngại rằng uy tín chính sách của Mỹ và đồng USD có thể chịu áp lực lớn hơn nếu căng thẳng với châu Âu tiếp tục leo thang.
