Với stablecoin, các tác nhân trợ lý AI (AI agents) đang mở ra thị trường thanh toán tự động, tuy còn nhỏ, nhưng hạ tầng đã hình thành nhanh. Báo cáo của Keyrock cho rằng stablecoin trên hạ tầng thanh toán crypto (crypto rails) đang trở thành lớp thanh toán mặc định cho giao dịch máy với máy, khi mạng thẻ truyền thống khó xử lý thanh toán vi mô.
AI agents đã xử lý khoảng 73 triệu USD
Theo Keyrock, các tác nhân AI đã thanh toán hơn 73 triệu USD qua khoảng 176 triệu giao dịch trên blockchain từ tháng 5/2025 đến tháng 4/2026. Con số này vẫn nhỏ so với tài chính truyền thống; riêng Visa xử lý 14,5 nghìn tỷ USD mỗi năm.
Điểm đáng chú ý là tốc độ hình thành hạ tầng. Coinbase, Stripe, Google và Visa đều đã tung ra hệ thống cho thanh toán giữa máy với máy.
Thanh toán tự động thay mô hình đăng ký
Ý tưởng trung tâm là phần mềm tự tiêu thụ dịch vụ số mà không cần con người quản lý từng tài khoản, gói đăng ký hay giao dịch. Một tác nhân AI giao dịch tài chính có thể liên tục mua dữ liệu thị trường, điện toán đám mây hoặc phân tích do AI tạo ra, với từng khoản rất nhỏ.
Tiềm năng này kéo theo các dự báo lớn. Gartner dự đoán tác nhân AI có thể trung gian 15 nghìn tỷ USD giao dịch mua vào năm 2028, còn McKinsey ước tính thương mại bán lẻ do tác nhân AI thực hiện có thể đạt 3-5 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
Coinbase, Stripe, Google và Visa nhập cuộc
Trong nhóm hạ tầng gốc crypto, giao thức x402 của Coinbase đang nổi lên. Giao thức này cho phép tác nhân AI trả trực tiếp bằng USDC cho các dịch vụ như phân tích blockchain hoặc hạ tầng đám mây mà không cần tạo tài khoản hay đăng ký.
Stripe phát triển blockchain Tempo và khung Machine Payments Protocol (MPP). Google ra mắt AP2, tập trung vào ủy quyền chi tiêu cho tác nhân AI. Visa mở rộng mạng thẻ bằng thông tin xác thực được token hóa cho thương mại do AI điều khiển.
Stablecoin thắng nhờ phí thấp
Lý do stablecoin được ưu tiên nằm ở chi phí. Keyrock cho biết 76% giao dịch của tác nhân AI thấp hơn mức phí cố định 30 cent phổ biến trong thanh toán thẻ. Phần lớn giao dịch chỉ từ 1-10 cent, khiến mạng thẻ truyền thống kém phù hợp với phần mềm tự động mua dữ liệu, suy luận AI hoặc quyền truy cập API.
Trong khi đó, thanh toán stablecoin trên Base và Tempo chỉ tốn một phần rất nhỏ của 1 cent. Hiện 98,6% thanh toán giữa máy với máy được xử lý bằng USDC của Circle, củng cố vị thế của Circle nhưng cũng tạo rủi ro phụ thuộc một nhà phát hành.
Luật chưa theo kịp thương mại tích hợp Trí tuệ nhân tạo
MiCA của châu Âu, GENIUS Act của Mỹ và EU AI Act dự kiến có hiệu lực quanh giữa năm 2026, nhưng chưa trực tiếp xử lý giao dịch tự động giữa máy với máy, trách nhiệm pháp lý hay danh tính tác nhân AI. Vì vậy, hạ tầng thanh toán crypto có thể thắng về công nghệ, nhưng vẫn cần khung pháp lý rõ ràng để mở rộng bền vững.
