Eo biển Hormuz vẫn gần như tê liệt dù đã có ngừng bắn Mỹ – Iran, khi Tehran tiếp tục siết quyền kiểm soát tuyến hàng hải sống còn này. Dữ liệu mới cho thấy lưu lượng tàu qua Hormuz chỉ còn chưa tới 10% mức bình thường, làm dấy thêm lo ngại về dầu mỏ, khí đốt và cả nguy cơ Iran áp phí quá cảnh bằng crypto.
Chỉ 7 tàu qua Hormuz trong 24 giờ, thấp xa mức thường lệ
Theo dữ liệu theo dõi tàu, chỉ có 7 tàu đi qua Hormuz trong 24 giờ qua, trong khi mức bình thường khoảng 140 tàu. Sự sụt giảm cực mạnh này cho thấy lệnh ngừng bắn hiện chưa đủ để khôi phục niềm tin của ngành vận tải biển.
Kể từ khi chiến tranh nổ ra ngày 28/2, hàng trăm tàu dầu và tàu hàng đã mắc kẹt trong Vùng Vịnh, kéo theo mức giảm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu trong một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất từng ghi nhận.
Iran buộc tàu đi vòng theo vùng biển của mình
Theo truyền thông Iran, lực lượng IRGC đang yêu cầu tàu đi qua vùng biển gần đảo Larak của Iran để tránh nguy cơ thủy lôi ở các luồng hàng hải cũ. Điều đó đồng nghĩa Tehran không chỉ giữ ảnh hưởng quân sự, mà còn đang trực tiếp điều tiết lại cách tàu thuyền đi qua Hormuz.
Các công ty an ninh hàng hải cảnh báo rủi ro vẫn cao với những tàu không được Iran cho phép, đặc biệt là tàu có liên hệ với Mỹ và Israel. Ngay cả một số tàu có vẻ đã được chấp thuận cũng từng bị buộc quay đầu giữa hành trình trong những tuần gần đây.
Thị trường bắt đầu chú ý tới khả năng Iran thu phí bằng tiền mã hóa
Một chi tiết gây chú ý lớn là khả năng Iran yêu cầu tàu trả phí quá cảnh bằng tiền mã hóa để đi qua Hormuz trong thời gian ngừng bắn hai tuần. Một số báo cáo truyền thông còn nêu mức phí có thể lên tới 2 triệu USD mỗi lượt.
Về mặt pháp lý quốc tế, IMO nói không có cơ chế nào cho phép áp phí tại các eo biển quốc tế. Các nước phương Tây cũng đã phản đối mạnh ý tưởng này. Dù vậy, việc thông tin về phí bằng crypto xuất hiện cho thấy Tehran có thể đang thử mở thêm một công cụ gây sức ép vừa tài chính vừa chính trị.
Dầu, khí đốt và vận tải biển vẫn chưa thể thở phào
Trong lúc Hormuz chưa thông hoàn toàn, giá một số loại dầu vật chất đã lập đỉnh mới. Ấn Độ đã phải cấp miễn trừ để nhận hàng Iran, trong đó có LPG phục vụ nấu ăn, giữa lúc nước này trải qua khủng hoảng khí đốt nghiêm trọng. Nhật Bản cũng đang thận trọng chờ hướng dẫn chính phủ sau khi một số tàu đã rời được khu vực.
Ngừng bắn có rồi, nhưng quyền kiểm soát Hormuz vẫn là đòn bẩy lớn nhất
Diễn biến mới cho thấy lệnh ngừng bắn chưa đồng nghĩa với việc Hormuz trở lại bình thường. Khi lưu lượng tàu vẫn ở mức cực thấp, các luồng đi bị kiểm soát lại và khả năng thu phí bằng crypto còn được nhắc tới, Iran rõ ràng vẫn đang giữ trong tay một đòn bẩy chiến lược rất lớn với thị trường năng lượng toàn cầu. Với thế giới, câu hỏi lúc này không chỉ là chiến tranh có dừng hay không, mà là bao giờ Hormuz mới thực sự mở lại theo nghĩa kinh tế.
