Liên minh châu Âu cho biết Cơ quan Chống rửa tiền châu Âu (AMLA) đang đi đúng lộ trình để vận hành đầy đủ vào năm 2028, đánh dấu bước chuyển từ mô hình quản lý rời rạc sang giám sát tập trung, dựa trên rủi ro. Trong kế hoạch này, crypto và các kênh thanh toán mới được xác định là những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro rửa tiền ngày càng lớn.
AMLA – trụ cột mới trong cuộc chiến chống rửa tiền của EU
Anti-Money Laundering Authority (AMLA) là cơ quan cấp châu lục đầu tiên của EU chuyên trách chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, được đặt trụ sở tại Frankfurt. Cơ quan này được đề xuất từ năm 2021, sau hàng loạt bê bối rửa tiền cho thấy các cơ chế phòng vệ tài chính của EU còn phân mảnh và thiếu hiệu quả.
Theo kế hoạch giai đoạn 2026–2028, từ năm 2028 AMLA sẽ trực tiếp giám sát 40 tổ chức tài chính trong EU được đánh giá là có rủi ro rửa tiền cao nhất.
Lộ trình triển khai: nhân sự, đánh giá rủi ro và chọn đối tượng giám sát
AMLA cho biết sẽ hoàn thiện phương pháp đánh giá rủi ro trong năm 2026, bắt đầu quy trình lựa chọn các tổ chức chịu giám sát trực tiếp từ 2027. Cơ quan này hiện đã đạt mục tiêu tuyển dụng ban đầu cho năm 2025 với 120 nhân sự trên tổng số 432 vị trí dự kiến.
Chủ tịch AMLA, bà Bruna Szego, nhận định việc thành lập cơ quan này đánh dấu sự chuyển dịch từ các phản ứng mang tính quốc gia sang một hệ thống thống nhất, linh hoạt và phù hợp với mức độ phức tạp của các mạng lưới tội phạm tài chính hiện đại.
Crypto và kênh thanh toán mới nổi trong tầm ngắm
Trong kế hoạch công bố, AMLA nhấn mạnh crypto-asset và các kênh thanh toán mới là những rủi ro tội phạm tài chính đang nổi lên. Theo ước tính của các nhà nghiên cứu, các mạng lưới rửa tiền đã nhận ít nhất 82 tỷ USD tiền mã hóa trong năm ngoái, tăng mạnh so với 10 tỷ USD cách đây 5 năm.
Tuy vậy, Financial Action Task Force (FATF) lưu ý rằng phần lớn tài trợ khủng bố trên thế giới vẫn sử dụng tiền truyền thống, không phải crypto.
Cách tiếp cận dựa trên bằng chứng, chưa “đóng khung” crypto
Phát biểu bên lề một hội nghị tại Brussels, bà Derville Rowland – thành viên hội đồng AMLA – cho biết cơ quan này sẽ theo sát dữ liệu và bằng chứng thực tế để xác định đâu là rủi ro rửa tiền lớn nhất, thay vì mặc định tập trung quá mức vào crypto.
Theo bà, crypto là lĩnh vực mà công nghệ và tính ẩn danh có thể kết hợp, làm gia tăng nguy cơ rửa tiền, nhưng mức độ ưu tiên giám sát sẽ còn phụ thuộc vào đánh giá rủi ro tổng thể của từng giai đoạn.
Bức tranh tổng thể: EU chuẩn bị cho kỷ nguyên giám sát tài chính tập trung
Việc AMLA hướng tới vận hành đầy đủ từ năm 2028 cho thấy EU đang tăng tốc xây dựng khung giám sát chống rửa tiền ở cấp độ toàn khối, trong đó crypto và các hình thức thanh toán mới sẽ được theo dõi sát sao hơn. Dù chưa xác định crypto là trọng tâm duy nhất, cách tiếp cận dựa trên rủi ro và bằng chứng của AMLA phản ánh nỗ lực cân bằng giữa đổi mới tài chính và kiểm soát tội phạm, trong bối cảnh dòng tiền toàn cầu ngày càng số hóa.
