Tài sản số có thể bước vào tín dụng chính thức khi Bộ Tài chính đề xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa dùng tài sản số, tài sản ảo, quyền sở hữu trí tuệ và tài sản vô hình để vay vốn. Điểm mới này nằm trong dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10.
Giảm phụ thuộc vào bất động sản thế chấp
Theo dự thảo, Bộ Tài chính khuyến khích tổ chức tín dụng đa dạng hóa tài sản bảo đảm. Ngoài bất động sản, doanh nghiệp có thể dùng động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản vô hình, tài sản số, tài sản ảo và tài sản hợp pháp khác.
Ngân hàng cũng được khuyến khích xem xét xếp hạng tín nhiệm, dòng tiền, phương án kinh doanh và khả năng mở rộng thị trường. Đây là thay đổi đáng chú ý với startup công nghệ, nơi giá trị thường nằm ở dữ liệu, phần mềm, thuật toán, thương hiệu hoặc bằng sáng chế, nhưng thiếu bất động sản để bảo đảm khoản vay.
Doanh nghiệp chiếm 98% nhưng chỉ nhận 19-20% tín dụng
Theo Bộ Tài chính, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp, nhưng chỉ tiếp cận khoảng 19-20% tổng dư nợ tín dụng. Đến cuối tháng 4/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 19,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 18% so với cùng kỳ; riêng tín dụng cho nhóm này đạt gần 3,8 triệu tỷ đồng.
Khoảng cách này phản ánh điểm nghẽn kéo dài: vốn mỏng, phương án kinh doanh biến động, thông tin tài chính chưa minh bạch và thiếu tài sản bảo đảm. Các quỹ bảo lãnh tín dụng cũng chưa phát huy hiệu quả.
Tín dụng mới gắn với chuyển đổi xanh
Dự thảo đề xuất ưu tiên tín dụng, bảo lãnh tín dụng, tài trợ và vốn mồi cho doanh nghiệp kinh doanh bền vững. Các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn có thể được hỗ trợ lãi suất, ưu đãi thuế và khấu hao nhanh với tài sản tiết kiệm năng lượng.
Doanh nghiệp cũng có thể được hỗ trợ tư vấn, chứng nhận, lập báo cáo phát triển bền vững và chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh. Cách tiếp cận này cho thấy chính sách dịch chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm.
Tài sản số mở cơ hội nhưng không dễ định giá
Đề xuất xuất hiện trong bối cảnh Việt Nam xây dựng khung pháp lý cho tài sản mã hóa. Thị trường trong nước được đánh giá sôi động, với khoảng 18-19 triệu người sở hữu tài sản số và giá trị giao dịch ước tính hơn 220 tỷ USD mỗi năm.
Từ đầu năm 2026, cơ chế thí điểm tài sản mã hóa được triển khai, mở đường cho sàn giao dịch crypto nội địa. Một số doanh nghiệp đã vượt vòng sơ tuyển, nhưng vẫn phải đáp ứng vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng và an ninh công nghệ cấp độ 4.
Dù vậy, tài sản số, dữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ thường biến động mạnh, khó định giá và chưa có chuẩn kiểm toán thống nhất. Nếu thiếu cơ chế định giá và kiểm soát rủi ro, nguy cơ thổi giá tài sản vô hình có thể làm tăng rủi ro tín dụng.
Công nhận tài sản vô hình để mở khóa vốn
Nếu được thông qua, luật sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Điểm đáng chú ý là hướng công nhận giá trị kinh tế của tài sản vô hình. Với doanh nghiệp nhỏ, startup và khu vực tư nhân, đây có thể là bước mở khóa vốn, nhưng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào chuẩn định giá và năng lực quản trị rủi ro.
