Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vừa phát đi cảnh báo khá cứng về stablecoin: nếu các nước tiếp tục quản theo những bộ luật khác nhau, thị trường có thể bị phân mảnh nghiêm trọng, còn doanh nghiệp sẽ đổ xô tới những nơi có quy định nhẹ tay nhất. Thông điệp này xuất hiện đúng lúc Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn đang tăng tốc xây khung pháp lý, trong khi cuộc đua stablecoin ngày càng nóng lên.
BIS lo stablecoin đi nhanh hơn tốc độ làm luật
Điểm nhấn lớn nhất trong phát biểu của Tổng giám đốc BIS Pablo Hernandez de Cos là stablecoin không còn là câu chuyện nhỏ của crypto. Theo ông, nếu để các khu vực pháp lý tự đi theo những hướng quá khác nhau, thị trường sẽ bị chia cắt, còn rủi ro lách luật sẽ tăng mạnh.
Đây là cảnh báo đáng chú ý, vì stablecoin hiện đã đạt quy mô khoảng 315 tỷ USD toàn cầu. Chỉ riêng Tether và Circle đã chiếm khoảng 85% tổng lượng lưu hành, đủ để biến mọi tranh luận pháp lý quanh stablecoin thành vấn đề có tác động hệ thống.
Nỗi lo không chỉ là crypto, mà là tiền tệ và dòng vốn
BIS nhấn mạnh ba rủi ro chính: stablecoin có thể làm suy yếu chính sách tiền tệ, gây căng thẳng thị trường nếu xảy ra rút chạy hàng loạt, và mở rộng cánh cửa cho dòng tiền phi pháp hoặc né kiểm soát vốn.
Với các nước đang phát triển, nguy cơ còn lớn hơn. Nếu stablecoin neo theo USD được dùng rộng hơn, quá trình đô-la hóa có thể tăng tốc, khiến nền kinh tế nội địa dễ bị kéo theo biến động từ đồng bạc xanh và các cú sốc dòng vốn quốc tế.
Stablecoin đang bị nhìn như ETF nhiều hơn là tiền
Một điểm đáng chú ý khác là BIS cho rằng hai stablecoin lớn nhất hiện có nhiều đặc điểm giống chứng khoán hơn là tiền. Lý do nằm ở việc đổi stablecoin về tiền mặt không phải lúc nào cũng trơn tru, khiến giá có thể lệch khỏi mức 1:1.
Nếu cách nhìn này thắng thế, hệ quả sẽ rất lớn: các công ty phát hành stablecoin có thể phải chịu nghĩa vụ công bố thông tin và tuân thủ chặt hơn nhiều. Ngược lại, nếu stablecoin được quản như tiền, đúng như ngành crypto đang vận động, chúng có thể bùng nổ nhanh hơn trong thanh toán phổ thông.
Tranh cãi lớn tiếp theo là stablecoin có được trả lãi hay không
BIS cũng chạm đúng điểm nóng nhất hiện nay: stablecoin có nên được trả lãi như tiền gửi ngân hàng không. Lập trường của cơ quan này khá rõ: nếu stablecoin không trả lãi, tốc độ hút tiền khỏi ngân hàng sẽ chậm hơn, nhất là khi lãi suất ngoài thị trường còn cao.
Stablecoin đã quá lớn để các nước tự đi mỗi nơi một kiểu
Thông điệp của BIS lần này rất rõ ràng: stablecoin không thể tiếp tục phát triển trong cảnh mỗi nước tự dựng một luật chơi riêng. Khi quy mô thị trường đã lên hàng trăm tỷ USD và ảnh hưởng chạm tới ngân hàng, dòng vốn, tỷ giá và thanh toán quốc tế, vấn đề không còn là có quản hay không, mà là quản theo một chuẩn đủ thống nhất hay không. Nếu không xử lý sớm, stablecoin có thể không làm sập hệ thống ngay lập tức, nhưng đủ sức khiến hệ thống tài chính toàn cầu vận hành rối hơn, chia mảnh hơn và khó kiểm soát hơn nhiều.
