Phiên tòa giữa Elon Musk và OpenAI vừa hé lộ một chi tiết gây sốc: đồng sáng lập kiêm chủ tịch Greg Brockman đang nắm khoản cổ phần tại OpenAI trị giá gần 30 tỷ USD, đồng thời có thêm nhiều ràng buộc tài chính với Sam Altman sâu hơn so với những gì công chúng từng biết. Thông tin này ngay lập tức đẩy vụ kiện lên mức căng thẳng mới, vì nó chạm thẳng vào câu hỏi lớn nhất của vụ án: OpenAI đã rời xa mô hình phi lợi nhuận vì lý tưởng hay vì lợi ích tài chính của nhóm lãnh đạo?
Cổ phần 30 tỷ USD làm thay đổi trọng lượng vụ kiện
Cho tới trước phiên điều trần này, thị trường chưa biết rõ giá trị thực sự của phần sở hữu mà Brockman đang nắm. Nay, việc ông thừa nhận khoản cổ phần gần 30 tỷ USD khiến toàn bộ tranh cãi quanh OpenAI không còn chỉ là xung đột triết lý hay cấu trúc pháp lý, mà đã chuyển hẳn sang vùng nhạy cảm hơn: quyền lực, tiền bạc và khả năng xung đột lợi ích ở cấp rất cao.
Musk đang kiện OpenAI với lập luận rằng công ty đã phản bội mục tiêu thiện nguyện ban đầu để biến thành doanh nghiệp vì lợi nhuận, và các tiết lộ mới từ Brockman đang được đội ngũ pháp lý của Musk tận dụng để chứng minh rằng động lực tài chính có thể đã ảnh hưởng tới sự độc lập trong ban lãnh đạo.
Quan hệ Brockman – Altman bị soi sâu hơn
Một chi tiết đặc biệt nhạy cảm là năm 2017, Altman đã trao cho Brockman một phần trong văn phòng đầu tư gia đình của mình, khi đó trị giá khoảng 10 triệu USD. Tại tòa, các email còn cho thấy người phụ trách tài sản cho Musk từng lo ngại thỏa thuận này có thể khiến Brockman có xu hướng gắn bó với Altman hơn.
Brockman không xác nhận cách mô tả đó, nhưng bản thân việc quan hệ tài chính này tồn tại đã đủ để đối thủ pháp lý đặt dấu hỏi lớn về mức độ độc lập của ông trong các quyết định chiến lược.
Không chỉ OpenAI, Brockman còn có cổ phần ở các công ty gắn với Altman
Brockman cũng khai rằng ông sở hữu cổ phần tại Cerebras, startup chip AI mà OpenAI đang tính chi khoản tiền lớn để mua chip trong năm nay. Ngoài ra, ông còn có cổ phần tại Helion Energy, startup nhiệt hạch mà Altman đã rót hàng trăm triệu USD. Altman thậm chí đã rời hội đồng quản trị Helion từ tháng 3 vì hai bên đang bàn khả năng hợp tác.
Khi các mối liên hệ tài chính chồng lên nhau theo cách này, vụ kiện của Musk có thêm chất liệu để lập luận rằng OpenAI đã không còn vận hành như một tổ chức đặt lợi ích công lên trước.
Musk muốn lật lại toàn bộ cấu trúc OpenAI
Musk không chỉ đòi bồi thường 150 tỷ USD, mà còn muốn Altman và Brockman rời ghế lãnh đạo. Về cốt lõi, ông nói mình từng bỏ ra 38 triệu USD cùng hỗ trợ cá nhân để xây một tổ chức phi lợi nhuận ưu tiên an toàn AI, chứ không phải một cỗ máy thương mại hóa có thể tiến tới đợt niêm yết nghìn tỷ USD.
Phiên tòa này có thể định hình tương lai OpenAI
Với OpenAI, rủi ro lớn nhất lúc này không chỉ là phán quyết pháp lý. Vụ kiện đang lật tung những gì nằm sau câu chuyện thành công của ChatGPT: ai được hưởng lợi, ai quyết định, và các ranh giới giữa lý tưởng công nghệ với lợi ích tài chính đã mờ đi tới đâu. Khi Brockman lộ cổ phần gần 30 tỷ USD và hàng loạt mối liên hệ đầu tư với Altman, phiên tòa không còn đơn thuần là màn đối đầu cá nhân giữa Musk và ban lãnh đạo OpenAI. Nó đang trở thành cuộc kiểm tra lớn nhất từ trước tới nay về tính chính danh của mô hình quyền lực bên trong một công ty AI có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới hiện nay.
