Các lãnh đạo doanh nghiệp và chính trị hàng đầu thế giới sẽ quy tụ tại hội nghị thường niên của World Economic Forum (WEF) ở Davos trong tuần tới, trong bối cảnh tầm nhìn về một trật tự kinh tế toàn cầu dựa trên luật lệ đang bị thử thách nghiêm trọng. Sự xuất hiện được kỳ vọng của Tổng thống Mỹ Donald Trump càng làm nổi bật những rạn nứt sâu sắc giữa chương trình “Nước Mỹ trên hết” và cách tiếp cận đồng thuận vốn là nền tảng của Davos suốt nhiều thập kỷ.
Davos và thách thức với trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ
Hội nghị năm nay, diễn ra tại thị trấn nghỉ dưỡng Davos, được tổ chức trong bối cảnh chính sách đối ngoại và kinh tế của Mỹ đang làm lung lay các chuẩn mực quốc tế. Chính quyền Trump đã sử dụng thuế quan như công cụ trừng phạt thương mại, tiến hành can thiệp quân sự tại Venezuela, đe dọa kiểm soát Greenland bằng vũ lực và rút lui khỏi nhiều cơ chế hợp tác toàn cầu về khí hậu, y tế và các thách thức xuyên biên giới khác.
Những động thái này khiến tầm nhìn “toàn cầu hóa dựa trên luật lệ” – vốn là linh hồn của Davos – đứng trước nguy cơ suy yếu.
Căng thẳng với Fed và lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương
Không chỉ gây tranh cãi trên mặt trận quốc tế, chính quyền Trump còn bị cho là đã đe dọa truy tố hình sự Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell. Động thái này đã khiến nhiều thống đốc ngân hàng trung ương hàng đầu thế giới phải lên tiếng bảo vệ ông Powell cũng như nguyên tắc độc lập của chính sách tiền tệ.
Vấn đề này dự kiến sẽ là một chủ đề nhạy cảm được thảo luận bên lề hội nghị, nhất là trong bối cảnh bất ổn tài chính toàn cầu vẫn hiện hữu.
“Tinh thần đối thoại” và câu hỏi về vai trò của WEF
WEF gọi kỳ họp lần thứ 56 là “A Spirit of Dialogue” (Tinh thần đối thoại), nhấn mạnh rằng trong bối cảnh bất định hiện nay, việc các nhà lãnh đạo gặp gỡ để tìm lối đi chung là điều thiết yếu.
“Đối thoại không phải là xa xỉ, mà là một nhu cầu,” ông Borge Brende – Chủ tịch kiêm CEO WEF – khẳng định. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng khi Mỹ và Trung Quốc ngày càng tận dụng sức mạnh để phục vụ lợi ích quốc gia, Davos có nguy cơ trở nên lỗi thời.
Nhà ngoại giao kỳ cựu Daniel Woker nhận định thẳng thắn rằng trong một thế giới nơi các quốc gia chỉ lo cho mình, việc duy trì một diễn đàn dựa trên đồng thuận toàn cầu sẽ ngày càng khó khăn.
Hậu Klaus Schwab và những thay đổi trong ban lãnh đạo
Giới quan sát cũng đang theo dõi xem Davos có mất động lực kể từ khi nhà sáng lập 87 tuổi Klaus Schwab rời vị trí Chủ tịch vào tháng 4 hay không. WEF cho biết một cuộc điều tra nội bộ đã không phát hiện sai phạm nghiêm trọng nào sau khi xuất hiện thư tố cáo nặc danh liên quan đến ông Schwab.
Hiện tại, tổ chức có trụ sở tại Geneva này được điều hành tạm thời bởi các đồng Chủ tịch, bao gồm CEO của BlackRock Larry Fink và Phó Chủ tịch Roche Andre Hoffmann.
WEF cho biết hơn 3.000 đại biểu từ hơn 130 quốc gia sẽ tham dự, trong đó có 64 nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ, đặc biệt đến từ các nền kinh tế mới nổi.
Dầu mỏ, AI và các điểm nóng địa chính trị
Chương trình nghị sự năm nay bao trùm nhiều vấn đề lớn, từ cách thế giới ứng phó với “phiên bản Học thuyết Monroe” của ông Trump – nhấn mạnh vai trò thống trị của Mỹ tại Tây Bán cầu – cho đến tác động ngày càng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo (AI).
Đáng chú ý, nhiều lãnh đạo các tập đoàn dầu khí lớn như Exxon Mobil, Shell, TotalEnergies, Equinor và ENI dự kiến sẽ góp mặt, trong bối cảnh ông Trump thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược “thống trị năng lượng” và kêu gọi khai thác thêm dầu khí, thay vì ưu tiên năng lượng tái tạo.
Về phía châu Á, phái đoàn Trung Quốc được mô tả là “đông đảo”, do Phó Thủ tướng He Lifeng dẫn đầu.
Kết luận
Davos 2026 diễn ra trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn phân mảnh rõ rệt hơn, với xung đột lợi ích giữa các cường quốc và sự suy yếu của hợp tác đa phương. Dù WEF nỗ lực khẳng định vai trò của đối thoại và đồng thuận, những chính sách cứng rắn của Mỹ cùng sự cạnh tranh chiến lược toàn cầu đang đặt ra câu hỏi lớn: liệu Davos còn đủ sức định hình trật tự kinh tế thế giới mới, hay chỉ phản ánh những rạn nứt ngày càng sâu sắc của nó.
