Vitalik Buterin chỉ ra các vấn đề chưa được giải quyết
Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, cho rằng ngành tiền mã hóa vẫn chưa giải quyết được các vấn đề thiết kế nền tảng của stablecoin phi tập trung, bất chấp nhiều năm phát triển và thử nghiệm.
Trong một bài đăng trên X, Buterin không quảng bá dự án cụ thể nào, mà đưa ra phân tích mang tính phê bình về lý do vì sao nhiều mô hình stablecoin phi tập trung hiện nay vẫn mong manh và khó bền vững trong dài hạn.
Phụ thuộc USD làm suy yếu khả năng chống chịu
Vấn đề đầu tiên được Buterin nhấn mạnh là việc hầu hết stablecoin phi tập trung vẫn neo giá vào USD. Ông thừa nhận việc theo USD là hợp lý trong ngắn hạn, nhưng cho rằng một hệ thống hướng tới khả năng chống chịu trước cú sốc chính trị – kinh tế không nên gắn vĩnh viễn với một đồng tiền quốc gia.
Theo Buterin, lạm phát dù ở mức vừa phải cũng có thể bào mòn giá trị thực của USD theo thời gian, khiến mô hình neo giá mất dần ý nghĩa. Ông gợi ý rằng trong tương lai, stablecoin có thể tham chiếu theo chỉ số giá rộng hơn hoặc sức mua, thay vì chỉ dựa vào USD.
Oracle giá – điểm yếu mang tính hệ thống
Thách thức thứ hai là oracle giá, cơ chế cung cấp dữ liệu thị trường cho blockchain. Do blockchain không thể tự truy cập dữ liệu bên ngoài, toàn bộ hệ thống stablecoin phụ thuộc vào oracle.
Buterin cảnh báo rằng nếu oracle có thể bị thao túng bởi các bên có đủ vốn, toàn bộ giao thức sẽ trở nên dễ tổn thương. Trong trường hợp đó, các hệ thống buộc phải tự vệ bằng cách khiến chi phí tấn công cao hơn giá trị hệ thống, thường dẫn đến:
- Phí cao
- Lạm phát token
- Quyền lực tập trung vào nhóm nắm giữ token lớn
Ông liên hệ điều này với khái niệm “quản trị tài chính hóa”, nơi an ninh phụ thuộc vào giá trị kinh tế thay vì ưu thế kỹ thuật.
Staking yield và rủi ro slashing
Vấn đề thứ ba liên quan đến lợi suất staking. Khi stablecoin được thế chấp bằng ETH đã stake, người dùng stablecoin phải chấp nhận lợi suất thấp hơn so với việc tự stake tài sản, tạo ra mâu thuẫn lợi ích tiềm ẩn.
Buterin nêu ba hướng lý thuyết: giảm lợi suất staking, tạo hình thức staking mới hoặc chuyển một phần rủi ro cho người dùng stablecoin, nhưng nhấn mạnh rằng đây không phải giải pháp hoàn chỉnh, mà chỉ cho thấy không gian lựa chọn rất hạn chế.
Ông cũng đặc biệt cảnh báo về rủi ro slashing – hình phạt cắt giảm tài sản stake của validator khi hoạt động sai, bị offline kéo dài hoặc rơi vào xung đột kiểm duyệt trên mạng lưới. Những rủi ro này có thể làm suy giảm giá trị tài sản thế chấp, khiến staking trở thành nền tảng thiếu ổn định cho stablecoin.
Stablecoin cần cơ chế tái cân bằng linh hoạt
Cuối cùng, Buterin cho rằng stablecoin phi tập trung không thể duy trì mức thế chấp cố định. Trong các giai đoạn thị trường giảm mạnh, hệ thống phải có khả năng tái cân bằng linh hoạt theo thời gian thực; nếu không, stablecoin rất dễ mất neo giá khi biến động cực đoan xảy ra.
Kết luận
Theo Vitalik Buterin, stablecoin phi tập trung vẫn chưa đạt được độ bền vững cần thiết do các vấn đề cốt lõi về chuẩn giá, oracle, staking và quản trị vẫn tồn tại. Thông điệp của ông không nhằm phủ nhận mô hình này, mà là lời cảnh báo rằng những thiết kế hiện tại có thể không đứng vững trong dài hạn, nếu ngành crypto không tìm ra cách tiếp cận căn bản hơn cho stablecoin phi tập trung.
